Eignir og skuldir ríkisins
Eignir í efnahagsreikningi
Það hefur lengi vafist fyrir mönnum að gera tæmandi grein fyrir eignum ríkisins í krónum talið. Ríkið heldur efnahagsreikning eins og fyrirtæki en sá meginmunur er á, að einungis lítið brot af eignum ríkisins kemur fram í reikningum þess.
Efnahagsreikningur fyrirtækis sýnir eignir á ákveðnum degi og hvernig þær eru fjármagnaðar, annars vegar með skuldum og hins vegar með eigin fé. Eigið fé er samsett úr höfuðstólnum sem eigendur hafa lagt fram og hagnaði sem hefur ekki verið greiddur eigendum fyrirtækisins.
Eignir ríkisins
Efnahagsreikningur ríkisins sýnir mun minna af eignum þess en reikningar fyrirtækja gera.
Mestu munar að í reikningum ríkisins er engin grein gerð fyrir varanlegum rekstrarfjármunum eins og til dæmis húsum, löndum, lóðum, vegum og tækjum.
Ástæða þessa er sú að ríkið færir fjárfestingu í síkum eignum jafnóðum til gjalda en fyrirtæki færa þær til eignar og afskrifa á nokkrum árum með því að færa þær smám saman til gjalda. Verðmæti þessara eigna er þó mikið og er áætlað að verðmæti fasteigna ríkissjóðs sé yfir 250 milljarðar hið minnsta.
Ríkið heldur skrár yfir eignir sínar án þess að meta þær allar til fjár, enda er sumt ekki hægt að meta í krónum.
Sem dæmi má taka að ríkið á
- um 1.300 húseigir og mannvirki sem eru samtals um milljón fermetrar
- um 460 jarðir og eyðibýli
- um 13.000 km. af þjóðvegum,
- yfir 1.300 bifreiðar og
- 30 skip og báta
sem ekki koma fram í efnahagsreikningi. Hafa ber í huga að þessar tölur eru nálganir.