Heimilin

Mikilvægasti þátttakandinn í hagkerfinu er fólkið í landinu, heimilin.

Flest heimili hafa tekjur sínar af atvinnu heimilismanna og hér á landi er mjög hátt hlutfall landsmanna í vinnu samanborið við löndin í kringum okkur. Um 229.000 manns á landinu voru á vinnualdri, 16 til 74 ára, árið 2012 og af þeim voru rúm 80% á vinnumarkaðnum.

Langstærsti hlutinn var starfandi, yfir 169 þúsund, en atvinnulausir voru um 6% af vinnuaflinu. Þeir sem eru hvorki í vinnu né atvinnulausir eru ekki taldir með í vinnuaflinu. Í þessum hópi eru til dæmis námsmenn sem ekki eru í annarri vinnu en náminu.

Ráðstöfunartekjur
Heimilin í landinu fá laun fyrir vinnuframlag sitt. Af laununum fer ákveðið hlutfall í skatta en í sumum tilfellum koma aðrar fjárhæðir á móti frá hinu opinbera, s.s. bætur. Tekjur að frádregnum sköttum og vaxtakostnaði vegna íbúðarkaupa eru kallaðar ráðstöfunartekjur.

Kaupmáttur ráðstöfunartekna
Kaupmáttur ráðstöfunartekna tekur breytingum eftir því hvernig launin breytast, hvort skattarnir hækka eða lækka, hvort vextir breytast og síðast en ekki síst eftir því hvort verðbólgan rýrir það hversu mikið fæst fyrir hverja krónu.

Stjórnvöld leggja ríka áherslu á að ráðstöfunartekjur heimilanna vaxi en sú stefna hefur ekki gengið eftir síðustu ár eins og sjá má á myndinni. 

ráðstöfunartekjur - neysla = sparnaður heimilanna

Sparnaður heimilanna
Heimilin nota ráðstöfunartekjurnar í neyslu og sparnað. Niðurstaðan úr þessari jöfnu getur orðið neikvæð, þ.e. þegar tekin eru lán til að bæta við tekjurnar.

Allir launþegar spara þó að einhverju marki. Skylt er að leggja ákveðinn hluta af tekjum í lífeyrissjóð sem launþegar fá síðan greitt úr þegar þeir hætta að vinna og fara á eftirlaun.

Ítarefni

• Upplýsingar um vinnumarkaðinn á vef Hagstofunnar
• Fræðslumyndbönd úr þáttunum Ferð til fjár, arionbanki.is